Bijna de helft slaat de griepprik over, en dat kost levens
Elk jaar sterven in Nederland gemiddeld 4.000 mensen aan de gevolgen van griep. Een prik bij de huisarts kan het risico op ziekenhuisopname met meer dan 40 procent verlagen. Gratis, zonder afspraak bij de meeste praktijken, en je krijgt er geen griep van. Toch laat bijna de helft van de uitgenodigden hem liggen.
De helft pakt de prik niet
Van alle Nederlanders die in 2025 een uitnodiging van de huisarts kregen, haalde 54 procent de griepprik op. De rest deed niets. In de groep onder de 60 met een chronische aandoening – juist de mensen die het meeste risico lopen – lag de opkomst op 27 procent.
Het RIVM volgt die cijfers al jaren. De trend is stabiel: geen verbetering, geen verslechtering. Seizoen na seizoen hetzelfde beeld, en niemand die ervan opkijkt dat bijna de helft van de mensen met een chronische aandoening een gratis bescherming laat lopen die hun kans op een ziekenhuisbed verkleint. Opvallend.
4.000
Nederlanders overlijden jaarlijks gemiddeld aan de gevolgen van griep
Wat die 40 procent betekent
Het RIVM en onderzoeksinstituut Nivel meten de effectiviteit van de griepprik al tien jaar. Het gemiddelde over die periode: wie gevaccineerd is, heeft ruim 40 procent minder kans op een ziekenhuisopname door griep. En zo’n 40 procent minder kans om uberhaupt griep te krijgen.
| Ongevaccineerd | Gevaccineerd | |
| Kans op griep | 6 op de 100 | 2,4 op de 100 |
| Ziekenhuisopname | Standaard risico | Ruim 40% lager |
Dat klinkt misschien bescheiden. Maar 1 op de 15 volwassenen krijgt elk jaar griep, en bij ouderen leidt dat regelmatig tot longontsteking. Op die schaal maakt 40 procent een flink verschil.
De effectiviteit wisselt wel per seizoen. In 2023/2024 bleek uit Noord-Iers onderzoek dat de bescherming tegen ziekenhuisopname bij 65-plussers rond de 40 procent lag. Een Engelse analyse over hetzelfde seizoen kwam uit op 18 procent. Het hangt af van hoe goed het vaccin matcht met de rondgaande virusstammen.
Dit jaar komt de prik later
De griepprik van 2026 laat op zich wachten. De WHO adviseerde drie wijzigingen in de samenstelling van het vaccin, waardoor fabrikanten langer nodig hadden. Praktijken die normaal voor 13 oktober leverden, ontvangen hun voorraad uiterlijk 30 oktober.
Het vaccin zelf is ook veranderd. Het beschermt tegen drie griepvirussen in plaats van vier: de B-Yamagata-lijn is wereldwijd niet meer aangetroffen en daarom geschrapt. En nieuw dit jaar: ook werknemers in de pluimvee- en varkenshouderij, dierenartsen en medewerkers van wildopvang vallen nu onder de doelgroep.
De prik blijft gratis voor iedereen in de risicogroep en gaat niet af van je eigen risico.
Waarom laten zoveel mensen het schieten?
Dat is de vraag waar geen hard antwoord op zit. De prik is gratis, je kunt er geen griep van krijgen (er zit geen levend virus in) en de bijwerkingen zijn mild: een pijnlijke arm, misschien een dag wat hangerig. In een land waar we voor van alles een verzekering afsluiten, laten we gratis bescherming tegen een dodelijk virus gewoon liggen.
Misschien is griep te vertrouwd om serieus te nemen. Of denken we dat het ons niet overkomt. Maar met gemiddeld 4.000 doden per jaar is het na COVID de infectieziekte die in Nederland de meeste levens kost. En anders dan bij veel ziektes kun je er daadwerkelijk iets aan doen. Je hoeft alleen even langs de huisarts te lopen.
Bronnen: RIVM – Feiten en cijfers griepprik, RIVM – Vaccinatiegraad, Kennisdomein.nl
