PFAS in moedermelk gevonden, maar stoppen met borstvoeding? Dat is pas echt riskant
Alle moedermelk in Nederland bevat PFAS. Dat is de conclusie van een groot RIVM-onderzoek onder 1.629 vrouwen. Bij een op de vijf vrouwen zit er zelfs meer PFAS in dan de risicogrens toelaat. Schokkend? Ja. Maar de paniek die nu ontstaat is misschien wel schadelijker dan de stoffen zelf.
Bij 18 procent boven de risicogrens
Het RIVM onderzocht moedermelk op 29 verschillende soorten PFAS. In werkelijk alle monsters werden ze aangetroffen. De bekendste boosdoeners: PFOS en PFOA. Die twee, plus PFNA en PFHxS, zaten in 93 procent van alle onderzochte melk.
82%
Van de moedermelk blijft onder de PFAS-risicogrens van het RIVM
Bij 82 procent van de vrouwen bleef de hoeveelheid onder de grens waar schadelijke effecten worden verwacht. Maar bij die andere 18 procent? Daar zijn effecten op het immuunsysteem van de baby niet uit te sluiten. Vaccinaties tegen ziekten als difterie of tetanus kunnen dan minder goed aanslaan, legt toxicoloog Jacob de Boer uit aan EenVandaag.
“Dit is wel schrikken,” zegt Joke Herremans, PFAS-coordinator bij het RIVM, tegen de NOS. “Je wil niet dat je stoffen die door mensen gemaakt zijn overal terugvindt.”
Waarom stoppen met borstvoeding het slechtste idee is
En toch. Stoppen met borstvoeding vanwege PFAS is zoiets als je seatbelt afdoen omdat je bang bent voor de gordelspanner. De bescherming die je weggooit is groter dan het risico dat je probeert te vermijden.
Moedermelk zit vol antistoffen en immuuncellen die het afweersysteem van een baby opbouwen. Precies dat afweersysteem dat door PFAS onder druk kan komen te staan. Veronique Thijssen-Spaan, voorzitter van de Nederlandse Vereniging van Lactatiekundigen, is daar helder over. “Daarom moet je juist nu borstvoeding geven,” zei ze tegen EenVandaag.
Het Voedingscentrum en het RIVM handhaven allebei het advies: geef borstvoeding als het kan. In poedermelk zit weliswaar minder PFAS, maar ook minder van alles wat een baby nodig heeft.
Waar komen die PFAS eigenlijk vandaan?
Het vervelende aan PFAS is dat je er als individu weinig aan kunt doen. De stoffen zitten in antiaanbakpannen, regenjassen, cosmetica, blusmiddelen en verf. Via voedsel en drinkwater komen ze je lichaam binnen, en daar blijven ze. Jarenlang.
| PFAS-stof | Verboden sinds | Aanwezig in moedermelk |
| PFOS | 2008 | Meest voorkomend, hoogste concentraties |
| PFOA | 2020 | Op twee na meest aangetroffen |
| PFNA | Nog niet verboden | In 93% van de monsters |
| PFHxS | Nog niet verboden | In 93% van de monsters |
Er is wel goed nieuws. Vergeleken met metingen van vijf en zes jaar geleden zijn de PFAS-concentraties in moedermelk gedaald. De verboden op PFOS en PFOA lijken dus effect te hebben. Maar het gaat langzaam, want deze stoffen breken nauwelijks af. Waar in Nederland de PFAS-concentraties het hoogst zijn verschilt sterk per regio.
En nu?
Toxicoloog De Boer pleit voor een totaalverbod op alle PFAS in Europa. Dat voorstel ligt er al, maar het schiet niet op.
“Dit is echt wel iets waar we van af moeten. Dat is mijn grootste zorg.”
Jacob de Boer, toxicoloog, in EenVandaag
Vrouwen die nu borstvoeding geven, kunnen zelf niets doen om de PFAS in hun melk te verlagen. Het RIVM raadt zelfs af om je melk commercieel te laten testen. “Je kan niks met de uitslag,” zegt Herremans. Er is namelijk geen drempelwaarde bepaald waarbij het advies wordt: stop met borstvoeding.
Wat overblijft is een ongemakkelijke waarheid. We hebben met z’n allen decennialang wonderstoffen gebruikt die niet afbreken, en nu zitten ze letterlijk in de melk die we aan onze kinderen geven. De oplossing ligt niet bij individuele moeders die in paniek hun baby op de fles zetten. Die ligt bij een overheid en industrie die eindelijk de kraan dichtdraaien.
Bronnen: RIVM, NOS, EenVandaag
