Drooggevallen Donau geeft na 80 jaar twee Duitse soldaten prijs
Tegenover het parlement van Boedapest, waar normaal bootjes dobberen, stak deze week ineens een legermotor uit de modder. Eronder lagen twee Duitse soldaten. Ruim 80 jaar na het einde van de Tweede Wereldoorlog spuugt de Donau zijn geschiedenis uit. Niet omdat iemand ernaar zocht, maar omdat het water simpelweg op is.
Een legermotor tegenover het parlement
Het waterpeil van de Donau staat door de aanhoudende hitte en droogte op het laagste punt in tientallen jaren. Bij het Batthyany-plein in Boedapest, aan de overkant van het beroemde parlementsgebouw, kwam daardoor een Duitse militaire motorfiets aan de oppervlakte. Vermoedelijk een DKW NZ 350-1, in de oorlog bekend als een onverwoestbaar werkpaard, melden NU.nl en Euronews.
Toen bergers de motor weghaalden, bleek het verhaal groter. In de modder lagen de stoffelijke resten van twee Wehrmacht-soldaten, plus een stapel Duitse antitankmijnen van het type Tellermine 35. De berging werd gedaan door een specialist van de Volksbund Deutsche Kriegsgraberfursorge, de Duitse oorlogsgravenorganisatie, samen met Hongaarse collega’s.
“De nationale experts zijn altijd als eerste verantwoordelijk. In Hongarije is dat onze vaste partner, het Instituut en Museum voor Militaire Geschiedenis.”
Arne Schrader, hoofd oorlogsgravendienst Volksbund
Waarom de modder alles perfect bewaarde
Hier wordt het bijna onwaarschijnlijk. De havenmodder op die plek zit vol gasolie, en juist dat olieproduct conserveerde alles uitzonderlijk goed. De identiteitsplaatjes van beide soldaten zijn na 80 jaar nog volledig leesbaar, tot de laatste letter.
En die plaatjes vertellen zelf een verhaal. Elke Duitse soldaat droeg zijn plaatje in tweevoud: sneuvelde hij, dan ging een helft naar Berlijn zodat de familie bericht kreeg. Bij deze twee mannen zijn beide helften nog samen. Het bericht van hun dood heeft Berlijn dus nooit bereikt. Hun families hebben vermoedelijk nooit geweten waar ze bleven.
Na onderzoek worden de soldaten begraven op de Duitse oorlogsbegraafplaats in Budaors, net buiten Boedapest.
De Donau is deze zomer een openluchtmuseum
De vondst in Boedapest staat niet op zichzelf. Overal langs de rivier komt er iets boven, en de lijst van deze zomer leest als een geschiedenisboek:
| Land | Vondst | Bijzonderheid |
| Hongarije | Motor + twee Wehrmacht-soldaten | Identiteitsplaatjes nog leesbaar |
| Servië | Ruim twintig nazischepen | Duitse vloot, in 1944 zelf tot zinken gebracht |
| Slowakije | Zeemijn uit WOII | Gevonden op drooggevallen oever |
| Bulgarije | Mammoetbotten | Tienduizenden jaren ouder dan de rest |
De oorzaak is overal dezelfde: extreme hitte. Slowakije noteerde donderdag 42 graden, een nationaal record. Oostenrijk zat er een dag eerder met 41,2 graden net onder. En Hongarije moest zelfs de kerncentrale Paks tijdelijk stilleggen, voor het eerst in bijna een halve eeuw, omdat er te weinig rivierwater was om te koelen.
42 graden
Nationaal hitterecord in Slowakije, gemeten op donderdag 6 augustus
Wat mij vooral bijblijft: de plek van de vondst. Vlakbij het Batthyany-plein ligt de Inseg-szikla, letterlijk de “hongersteen” van Boedapest. Zo’n rots die alleen zichtbaar wordt als de rivier gevaarlijk laag staat. Generaties lang was dat een waarschuwing: zie je de steen, dan komt er ellende. Anno 2026 werkt het andersom. De rivier waarschuwt niet meer voor honger, maar toont ons wat we liever vergeten waren.
De Volksbund houdt er rekening mee dat er nog meer oorlogsdoden tevoorschijn komen zolang het water zo laag blijft, vooral uit de scheepswrakken die nu droogvallen. Dat er hier ook voor Nederland een les in zit, laat zich raden: ook wij blijken telkens weer slecht voorbereid op hittegolven. En wie liever leest over vondsten waar je vrolijk van wordt: Nederlandse archeologen groeven onlangs een verloren graftombe op in Luxor.
Blijft de vraag die historici nu bezighoudt: hoeveel ligt er nog? Als een rivier midden in een hoofdstad 80 jaar lang twee soldaten kan verbergen, wat ligt er dan nog in de rest van die 2.850 kilometer?
