Een egel die ’s avonds door je tuin scharrelt, dat is genieten. Maar wil je hem helpen, dan moet je wel weten wat er op het menu mag. Want het bekende schoteltje melk? Dat is precies wat je niet moet doen. Egels eten van nature heel anders dan veel mensen denken. In dit artikel lees je wat egels eten, wat je veilig kunt bijvoeren en welke dingen ronduit gevaarlijk voor ze zijn.
In het kort
- Egels zijn vooral insecteneters: kevers, wormen, slakken en rupsen.
- Bijvoeren doe je met kattenvoer of hondenvoer op vleesbasis, plus water.
- Geef nooit melk. Egels worden er flink ziek van.
- In het najaar helpt bijvoeren ze op gewicht voor de winterslaap.
- Jonge of zieke egels horen bij een egelopvang, niet bij jou aan de melkfles.
Wat eten egels van nature?
Egels zijn in de eerste plaats insecteneters. Hun natuurlijke menu zit vol met kriebelbeestjes: kevers, regenwormen, rupsen, oorwormen, miljoenpoten en larven. Ook slakken staan op het lijstje, al eten ze die wat minder graag dan je zou hopen voor je moestuin.
Hoe scheef die verhouding ligt, blijkt uit een klassiek Brits maagonderzoek (Yalden) waarbij de inhoud van 177 egelmagen werd bekeken. Rupsen, kevers en regenwormen vormden samen het overgrote deel van het voer.
55%
Van de maaginhoud van 177 onderzochte egels bestond uit rupsen, kevers en regenwormen
Daarnaast zijn het opportunisten. Komt een egel een gevallen appel, een vogelei of een dood muisje tegen, dan laat hij dat niet liggen. Maar het overgrote deel van wat hij eet, beweegt en heeft pootjes. Een egel die jouw tuin als jachtgebied gebruikt, is dus eigenlijk een gratis ongediertebestrijder. Mooi meegenomen.
Wat mag je egels bijvoeren?
Wil je een egel een handje helpen, dan kan dat. Het beste bijvoer is gewoon dierenvoer op vleesbasis:
- Nat kattenvoer of hondenvoer uit blik.
- Kattenbrokjes of hondenbrokjes (eventueel iets geweekt voor jonge egels).
- Speciaal egelvoer uit de dierenwinkel.
- Een stukje gekookt ei of ongekruide, gekookte kip als aanvulling.
Belangrijk: zet er altijd een bakje vers water bij. Meelwormen en gedroogde insecten vinden egels heerlijk, maar geef die met mate. Hier zit een concrete reden achter: meelwormen bevatten veel fosfor en bijna geen calcium, met een verhouding van ongeveer 1 op 17. Te veel ervan trekt kalk uit de botten en veroorzaakt botziekte (metabole botziekte), waar een egel zelden van geneest. Zie meelwormen dus als snoep, niet als hoofdmaaltijd.
Zet het voer op een rustig, beschut plekje neer, het liefst tegen de avond. Egels zijn nachtdieren, dus overdag blijft het meeste toch staan (en trek je vooral katten en vogels aan).
Dit moet je egels nooit geven
Hier gaat het vaakst mis. Een paar dingen zijn echt af te raden:
- Melk. De grote klassieker en meteen de gevaarlijkste. Egels kunnen lactose niet verteren. Ze krijgen er diarree van, drogen uit en kunnen er zelfs aan overlijden. Geef water, nooit melk.
- Brood. Vult de maag maar levert niks op. Slecht voor hun spijsvertering.
- Gekruid, gezouten of gebakken restjes van je eigen bord. Niet doen.
- Rauw vlees en vis als vast voer, dat bederft snel en trekt ongedierte aan.
Kortgezegd: geen melk en geen mensenrestjes. Houd het bij dierenvoer en water, dan zit je goed.
Egels bijvoeren in het najaar en de winter
In het najaar wordt voer extra belangrijk. Egels moeten dan een vetlaag opbouwen voor hun winterslaap, die loopt grofweg van november tot maart of april. Een egel die te licht de winter ingaat, redt het vaak niet.
600 gram
Vuistregel voor het minimumgewicht waarmee een egel veilig de winterslaap in kan
Zie je laat in het seizoen nog een klein, mager egeltje rondscharrelen overdag, dan is dat een teken dat hij hulp nodig heeft. Bijvoeren met kattenvoer en water kan dan het verschil maken. Twijfel je of het diertje het redt, bel dan een egelopvang. Tijdens de winterslaap zelf laat je een egel volledig met rust, dan eet hij niet en teert hij op zijn reserve.
Toch is meer voer niet automatisch beter, en dat is precies waar de meeste tuintips de plank misslaan. Een Brits onderzoek van Gazzard en Baker (2020) volgde egels in tuinen met en zonder bijvoer. In tuinen waar werd bijgevoerd, dook in de winter 64 procent van de egels nog op, tegen slechts 7,9 procent elders. Klinkt mooi, maar de keerzijde: dat voer kan egels wakker en actief houden in een periode waarin ze juist zouden moeten slapen, en dat kost kostbare energie. De les is dus genuanceerd. Help een zichtbaar te magere egel in het najaar op gewicht, maar ga hem in hartje winter niet wakker houden met een vol voerbakje. Wie de details wil nalezen, vindt de volledige studie over bijvoeren en winterslaap online.
Wat eten jonge egels?
Pasgeboren egeltjes drinken alleen de melk van hun moeder, een week of zes lang. Vind je een nestje of een los egeltje, kijk dan eerst goed of moeder echt weg is voordat je ingrijpt. Een egeltje oppakken terwijl mama in de buurt is, doet meer kwaad dan goed.
Is een egeltje echt verweesd, geef het dan nooit koemelk. Bel een egelopvang in de buurt. Zij hebben een speciale melkvervanger en weten precies hoeveel en hoe vaak zo’n klein diertje moet eten. Tot die tijd zet je het egeltje warm en droog weg, bijvoorbeeld in een doos met een handdoek en een lauwe kruik.
Een egelvriendelijke tuin maken
Het mooiste bijvoer is een tuin waar genoeg te halen valt. Een paar simpele ingrepen helpen enorm:
- Laat een hoekje wild: een hoop bladeren of takken is een ideale schuilplek en zit vol insecten.
- Gebruik geen slakkenkorrels of gif. Een egel die vergiftigde slakken eet, gaat zelf ook dood.
- Maak een doorgang van een paar centimeter onder of in je schutting, zodat egels van tuin naar tuin kunnen.
- Zet een ondiep schaaltje water neer, zeker in droge of vrieskoude periodes.
Wil je hier verder mee, lees dan hoe je rust en comfort in je eigen tuin creeert. Een natuurlijke tuin trekt vanzelf meer leven aan. En egels zijn lang niet de enige schattige dieren die je in je tuin kunt tegenkomen.
Help je een egel de winter door? Dan heb je er vaak jaren plezier van. Ze komen namelijk graag terug naar een plek waar het veilig is en waar wat te eten valt.
Wat eten egels het liefst?
Egels eten het liefst insecten en ongewervelde dieren. Denk aan kevers, regenwormen, rupsen, oorwormen en slakken. Het zijn echte jagers die ’s nachts je tuin afstruinen op zoek naar eiwitrijk voer. Af en toe pakken ze ook een stukje gevallen fruit of een ei mee, maar het grootste deel van hun menu bestaat uit kriebelbeestjes.
Mag je egels melk geven?
Nee, egels mag je absoluut geen melk geven. Egels zijn lactose-intolerant, dus van koemelk krijgen ze flinke diarree. Dat leidt tot uitdroging en kan zelfs dodelijk zijn. Het is een hardnekkig misverstand uit oude kinderboekjes. Zet in plaats daarvan altijd een schaaltje vers water neer, dat is precies wat een egel nodig heeft.
Wat kun je egels bijvoeren?
Egels bijvoeren doe je het beste met kattenvoer of hondenvoer op vleesbasis, nat uit blik of als brokjes. Ook speciaal egelvoer uit de dierenwinkel is prima. Een stukje gekookt ei of ongekruide kip kan als aanvulling. Geef meelwormen alleen met mate, want te veel daarvan is slecht voor hun botten. Vergeet het bakje water niet.
Wat eten egels in de winter?
In de winter eten egels bijna niets, want dan houden ze winterslaap. Ze teren op de vetreserve die ze in het najaar hebben opgebouwd. Vind je in het late najaar een te magere egel, dan help je hem door kattenvoer en water bij te zetten zodat hij genoeg op gewicht komt. Tijdens de winterslaap zelf laat je hem met rust.
Wat eten jonge egels?
Jonge egels drinken in de eerste weken alleen melk van hun moeder. Vind je een verweesd egeltje, geef het dan nooit koemelk, want dat is schadelijk. Bel een egelopvang in de buurt, zij hebben de juiste melkvervanger en weten precies hoe vaak zo’n egeltje moet eten. Zet ondertussen het diertje warm en droog weg.
