Zoek “hoeveel gemeenten heeft Nederland” en je krijgt binnen een paar klikken verschillende antwoorden: 380, 355, 344, 342. Dat is niet omdat iemand het fout heeft, maar omdat het aantal al meer dan een eeuw bijna onafgebroken daalt. Een pagina van drie jaar geleden heeft simpelweg een verouderd cijfer. Hier staat het actuele aantal, de hele tijdlijn sinds 1900, en de fusies die al vaststaan voor de jaren erna.
In het kort
- Nederland telt op 1 januari 2026 nog 342 gemeenten, evenveel als in 2025.
- In 1900 waren dat er nog ruim 1.100, bijna drie keer zoveel als nu.
- Per 1 januari 2027 gaat Wijdemeren op in Hilversum, dan zijn het er 341.
- Ook Best en Oirschot willen fuseren, per 1 januari 2028.
Nederland telt op dit moment 342 gemeenten
Nederland heeft op 1 januari 2026 precies 342 gemeenten, meldt het CBS. Dat is evenveel als een jaar eerder. Voor het eerst in jaren bleef de teller een heel jaar stilstaan.
[stat: 342 | Aantal gemeenten in Nederland op 1 januari 2026, evenveel als in 2025]
Een paar jaar terug was dat wel anders. In 2020 stonden er nog 355 op de kaart, in 2022 nog 344. Sinds 2023 schommelt het rond de 342. De grote fusiegolven zijn dus voorbij, maar gestopt is het niet. Per 1 januari 2027 zakt het aantal alweer, naar 341.
Van ruim 1.100 naar 342: de tijdlijn
Rond 1900 had Nederland nog ruim 1.100 gemeenten, blijkt uit historische cijfers die Rijksoverheid.nl aanhaalt. Sindsdien is het aantal vrijwel onafgebroken gedaald. Niet in een rechte lijn, maar in golven, met rustige decennia en decennia waarin provincies er hard tegenaan gingen.
| Periode | Aantal gemeenten |
|---|---|
| Rond 1900 | ruim 1.100 |
| 1970 | rond 910 |
| 1980 | rond 810 |
| 1990 | rond 670 |
| 2000 | rond 540 |
| 2010 | 431 |
| 2020 | 355 |
| 2023 | 342 |
| 2026 | 342 |
Kijk goed naar de sprong tussen 1990 en 2000. Daar verdween in tien jaar tijd ruim een vijfde van alle gemeenten, de grootste fusiegolf van de twintigste eeuw. Vergelijk dat met de laatste zes jaar: van 355 naar 342 is een daling van nog geen vier procent. De rust van nu staat in schril contrast met die jaren negentig.
Sommige van die 342 gemeenten bestaan al eeuwenlang nauwelijks veranderd. Andere zijn het resultaat van tientallen fusies achter elkaar. Wil je weten welke plek zich de oudste stad van Nederland mag noemen, dan kom je toevallig ook drie verschillende antwoorden tegen, afhankelijk van hoe je “oudste” definieert. Bij gemeenten is dat net zo: wat telt als een fusie en wat als een naamswijziging, daar wordt in de statistiek soms flink over gesteggeld.
Waarom blijven gemeenten fuseren?
De reden is bijna altijd dezelfde: bestuurskracht. Een gemeente van vijfduizend inwoners heeft wettelijk gezien dezelfde taken als een gemeente van twee ton, van jeugdzorg tot omgevingsvergunningen. Voor een klein ambtenarenapparaat is dat lastig vol te houden.
Volgens Rijksoverheid.nl toetst het kabinet elke voorgenomen fusie op vier punten: draagvlak, bestuurskracht, interne samenhang en bestuurlijke nabijheid, en regionale verhoudingen. Het uitgangspunt is dat een herindeling “van onderop” komt, dus dat gemeenteraden zelf beslissen. Alleen bij hardnekkige bestuursproblemen neemt een provincie het initiatief.
Dat klinkt bureaucratisch, en dat is het ook. Maar het verklaart wel waarom sommige regio’s al jaren praten voor er ook maar één grens verschuift.
Deze fusies staan al vast: 2027 en 2028
Twee fusies zijn inmiddels zo goed als rond.
Per 1 januari 2027 gaat Wijdemeren op in Hilversum. Het wetsvoorstel daarvoor ging in november 2025 naar de Tweede Kamer, meldt Rijksoverheid.nl. Wijdemeren houdt dan op te bestaan als zelfstandige gemeente en gaat over in Hilversum.
Een jaar later, op 1 januari 2028, is de beurt aan Best en Oirschot. Beide gemeenteraden stemden er al mee in, al is het traject nog niet helemaal afgerond. De nieuwe gemeente moet Best-Oirschot gaan heten.
En het stopt daar niet. In de Achterhoek praten Doesburg, Duiven, Westervoort en Zevenaar al over samengaan, met 2029 als mikpunt. In het Gooi en in Noord-Holland lopen vergelijkbare gesprekken. Voor geen van die plannen ligt er al een wetsvoorstel, dus reken ze er nog niet bij op, maar de rij fusiekandidaten is bepaald niet leeg.
Benieuwd hoe zo’n verschuiving eruitziet op regionaal niveau? Bekijk ook welke gemeenten de meeste en minste miljonairs tellen, of wat momenteel de grootste dierentuin van Nederland is.
Zelf woon je waarschijnlijk in een gemeente die al minstens een keer is samengevoegd, ook al voelt dat nooit zo. Weet jij nog welke dorpen ooit apart stonden voor jouw gemeente ontstond?
Veelgestelde vragen
Hoeveel gemeenten heeft Nederland in 2026?
Nederland heeft in 2026 342 gemeenten, blijkt uit cijfers van het CBS. Dat aantal geldt sinds 1 januari 2026 en is voor het eerst in jaren precies gelijk aan het jaar ervoor. Vanaf 2027 daalt het weer, want dan gaat Wijdemeren op in Hilversum en blijven er nog 341 gemeenten over.
Hoeveel gemeenten had Nederland rond 1900?
Nederland telde rond 1900 nog ruim 1.100 gemeenten, meer dan drie keer zoveel als nu. Vanaf de jaren zeventig gingen provincies actief op zoek naar fusiekandidaten, omdat kleine gemeenten te weinig ambtenaren en budget hadden voor steeds complexere taken. Sindsdien is het aantal vrijwel ononderbroken gedaald, tot de 342 gemeenten van vandaag.
Waarom fuseren gemeenten met elkaar?
Gemeenten fuseren meestal omdat ze te klein worden bevonden om hun taken nog goed uit te voeren. Kleine gemeenten krijgen dezelfde verantwoordelijkheden als grote steden, van jeugdzorg tot vergunningen, maar missen vaak het personeel en de kennis om dat te dragen. Het Rijk beoordeelt elke fusie op onder meer bestuurskracht en interne samenhang, al beslist de gemeenteraad zelf of een fusie doorgaat.
Welke gemeenten fuseren binnenkort?
Per 1 januari 2027 gaat Wijdemeren op in Hilversum, waarmee Nederland op 341 gemeenten uitkomt. Een jaar later, op 1 januari 2028, volgen naar verwachting Best en Oirschot met een fusie tot de nieuwe gemeente Best-Oirschot. Ook elders, zoals rond Doesburg en Duiven, lopen al gesprekken over verdere samenvoegingen.
Daalt het aantal gemeenten nog steeds?
Ja, het aantal gemeenten in Nederland daalt nog steeds, maar wel veel langzamer dan in de jaren negentig. Tussen 1990 en 2000 verdween ruim een vijfde van alle gemeenten door fusies, terwijl het aantal sinds 2020 met nog geen vier procent is gezakt. De grote fusiegolven liggen achter ons, al staat er voor 2027 alweer een nieuwe samenvoeging gepland.
