Twaalf provincies, en toch kan bijna niemand ze foutloos allemaal opnoemen. Nog lastiger: welke provincie nou eigenlijk de grootste is, hangt af van wat je bedoelt. Oppervlakte en inwonertal geven namelijk een ander antwoord. Hieronder de complete rangschikking, met de nieuwste cijfers van het CBS: van hoofdstad tot bevolkingsdichtheid, van het compacte Utrecht tot het uitgestrekte Fryslân.
In het kort
- Nederland telt twaalf provincies, van het compacte Utrecht tot het uitgestrekte Fryslân.
- Zuid-Holland heeft de meeste inwoners: bijna 3,9 miljoen op 1 januari 2026.
- Fryslân is met 5.753 km² de provincie met de grootste oppervlakte.
- Utrecht is met 1.560 km² juist de kleinste provincie van het land.
- Samen tellen de provincies 342 gemeenten, aldus de CBS-telling van 2026.
De twaalf provincies van Nederland op een rij
Hieronder de twaalf provincies met hoofdstad, inwonertal en oppervlakte. De inwonertallen gelden per 1 januari 2026, de oppervlaktecijfers (land en water samen) zijn de meest recente meting van het CBS.
| Provincie | Hoofdstad | Inwoners (1-1-2026) | Oppervlakte (km²) |
|---|---|---|---|
| Groningen | Groningen | 601.286 | 2.955 |
| Fryslân | Leeuwarden | 665.208 | 5.753 |
| Drenthe | Assen | 508.109 | 2.680 |
| Overijssel | Zwolle | 1.202.375 | 3.421 |
| Flevoland | Lelystad | 462.816 | 2.412 |
| Gelderland | Arnhem | 2.173.349 | 5.136 |
| Utrecht | Utrecht | 1.415.104 | 1.560 |
| Noord-Holland | Haarlem | 3.009.386 | 4.092 |
| Zuid-Holland | Den Haag | 3.882.708 | 3.308 |
| Zeeland | Middelburg | 394.538 | 2.933 |
| Noord-Brabant | ‘s-Hertogenbosch | 2.676.955 | 5.082 |
| Limburg | Maastricht | 1.138.374 | 2.210 |
Bron: CBS, Regionale kerncijfers Nederland. Samen komen de provincies op 18.130.208 inwoners, het officiële inwonertal van Nederland op 1 januari 2026. Tel je de oppervlaktes bij elkaar op, dan kom je uit op ruim 41.500 km², inclusief alle meren, de Waddenzee en de rivieren die de provincies van elkaar scheiden.
Welke provincie is nou eigenlijk de grootste?
Groter kan twee dingen betekenen. Meer land. Of meer mensen. Nederland geeft daar geen eenduidig antwoord op.
Qua oppervlakte wint Fryslân, met 5.753 km² ruim voor Gelderland en Noord-Brabant. Daar zit wel een addertje onder het gras: een flink deel van die oppervlakte is Waddenzee, sinds 2009 werelderfgoed, en dus geen droog land waar je een huis op kunt bouwen. Kijk je puur naar inwonertal, dan is Zuid-Holland de onbetwiste winnaar met bijna 3,9 miljoen mensen. Precies andersom geldt voor “kleinste”: Utrecht heeft met 1.560 km² de kleinste oppervlakte van het land, terwijl Zeeland met 394.538 inwoners de minste mensen huisvest.
Waar het geografisch middelpunt van Nederland precies ligt, is trouwens ook al onderwerp van discussie. Blijkbaar is bijna niets in dit land zo eenduidig als het op het eerste gezicht lijkt.
Van 6 tot 56: hoeveel gemeenten telt elke provincie
Nederland telt in totaal 342 gemeenten, en die zijn niet gelijk verdeeld over de provincies. Noord-Brabant spant de kroon met 56 gemeenten, gevolgd door Gelderland (51) en Zuid-Holland (50). Aan de andere kant van de rangschikking staat Flevoland, met slechts 6 gemeenten een stuk overzichtelijker dan de rest.
Gelderland is met zijn 51 gemeenten ook de provincie waar je Nijmegen vindt, een van de kandidaten voor de oudste stad van Nederland. Benieuwd hoeveel gemeenten Nederland precies telt en hoe die indeling door de jaren heen is veranderd? Daar hebben we een apart artikel over geschreven.
| Provincie | Aantal gemeenten |
|---|---|
| Noord-Brabant | 56 |
| Gelderland | 51 |
| Zuid-Holland | 50 |
| Noord-Holland | 44 |
| Limburg | 31 |
| Utrecht | 26 |
| Overijssel | 25 |
| Fryslân | 18 |
| Zeeland | 13 |
| Drenthe | 12 |
| Groningen | 10 |
| Flevoland | 6 |
Bron: CBS, Gebieden in Nederland 2026.
Dat aantal daalt al meer dan een eeuw. In 1899 telde Nederland nog 1.121 gemeenten, meer dan drie keer zoveel als nu. Door tientallen jaren van gemeentelijke fusies, met een piek in de jaren dertig, veertig en negentig van de vorige eeuw, is dat aantal gedaald naar de huidige 342. Sinds 2023 is het aantal opvallend stabiel, meldde het CBS eind 2024 nog.
Waar wonen de meeste mensen per vierkante kilometer?
Inwonertal zegt niet alles. Zuid-Holland heeft niet alleen de meeste inwoners, het is met 1.432 inwoners per vierkante kilometer land ook verreweg de dichtstbevolkte provincie. Noord-Holland (1.124) en Utrecht (949) volgen op ruime afstand.
[stat: 192 | Inwoners per km² land in Drenthe, de dunstbevolkte provincie van Nederland]
Aan de andere kant van het spectrum staan Drenthe (192 per km²), Fryslân (199) en Groningen (260). Dat is ruim zeven keer minder dicht bevolkt dan Zuid-Holland. Niet toevallig zijn dat ook de provincies waar de huizenprijzen het laagst liggen en de weilanden het grootst zijn.
De Randstad-provincies met de hoogste dichtheid, Zuid-Holland, Noord-Holland en Utrecht, duiken ook op in de lijst van gemeenten met de meeste miljonairs van Nederland. Veel mensen op weinig ruimte blijkt uitstekend samen te gaan met veel geld op diezelfde ruimte.
Flevoland: de jongste provincie van het land
De meeste provincies bestaan al sinds de negentiende eeuw. Flevoland niet. Die werd pas in 1986 een zelfstandige provincie, gemaakt van land dat een eeuw eerder nog gewoon Zuiderzee was.
Dat verklaart in één klap waarom Flevoland in bijna elk rijtje hierboven onderaan bungelt: de minste gemeenten, een van de kleinste inwonertallen en, op Utrecht na, een van de compactere oppervlaktes. Jong, klein, en drooggelegd. Een unicum in dit rijtje van twaalf.
Nederland heeft wel meer polders, van de Haarlemmermeer tot de Wieringermeer, maar geen daarvan kreeg ooit een eigen provinciehuis en een eigen commissaris van de Koning. Flevoland is in dat opzicht dus echt de uitzondering, niet de regel.
Volgende keer dat er op een verjaardag onenigheid ontstaat over welke provincie nou het grootst is, of welke de meeste inwoners heeft: leg gewoon deze tabel op tafel. Beide partijen kunnen gelijk hebben, en toch nog steeds ruzie maken over wat “groot” eigenlijk betekent. Discussie gesloten, in ieder geval over de cijfers.
