De letter L heeft een opvallende cast. Aan de ene kant het traagste zoogdier op aarde, de luiaard, aan de andere kant de koning der dieren, de leeuw. Daartussen bewegen elegante luipaarden, kleurrijke libelles en de nieuwsgierige lama.
Met zo’n 50 dieren met de letter L is dit geen overweldigende, maar wel een sterke letter. Genoeg variatie om mee te werken. We lopen ze hieronder rustig langs.
De tegenpolen: luiaard vs. leeuw
Twee L-dieren die elkaars tegenpool zijn: de luiaard die niks liever doet dan hangen, en de leeuw die het savanneleven domineert.
| Luiaard 🦥 | Leeuw 🦁 | |
|---|---|---|
| Snelheid | 0,27 km/u (langzaamste zoogdier) | 80 km/u (sprint) |
| Slaap | 15-20 uur per dag | 16-20 uur per dag (oké, dat is gelijk) |
| Eten | Bladeren (weinig energie) | Vlees (veel energie) |
| Leefgebied | Regenwoud (bomen) | Savanne (grond) |
| Sociaal | Alleen | Groep (troep) |
| Gevaar | Totaal ongevaarlijk | Top-roofdier |
Grappig genoeg slapen ze allebei ongeveer even lang, zo’n zestien tot twintig uur per dag. Maar verder houdt elke gelijkenis meteen op.
De grote drie: leeuw, luipaard, lynx
De L levert drie stevige katachtigen: de leeuw, de luipaard en de lynx. Weet jij waar ze van elkaar verschillen?
De leeuw: koning zonder kroon
De leeuw is de enige katachtige die echt in groepen leeft. Zo’n troep bestaat uit verwante vrouwtjes met hun jongen en een of twee dominante mannetjes. Een paar feiten die blijven hangen:
- Alleen mannetjes hebben een manen, hoe donkerder, hoe aantrekkelijker
- Vrouwtjes doen 90% van de jacht
- Een leeuwenbrul is tot 8 km ver te horen
- Er leven nog maar 20.000 wilde leeuwen (100 jaar geleden: 200.000)
De luipaard: meester van de camouflage
De luipaard is de wijdst verspreide grote kat ter wereld. Je komt hem tegen van de savannes van Afrika tot de sneeuw van Siberië. Wat hem kenmerkt:
- Sterker dan hij eruitziet (sleept prooi de boom in)
- Perfecte klimmer en zwemmer
- Grotendeels nachtactief
- Solitair (in tegenstelling tot leeuwen)
Kom je een zwarte luipaard tegen, dan is dat gewoon een luipaard met melanisme, oftewel een teveel aan donker pigment. Val het licht goed in, dan zie je de vlekken er nog altijd doorheen schemeren.
De lynx: Europese wilde kat
De lynx is de grootste wilde kat van Europa. In Nederland is hij al eeuwen weg, maar in Duitsland en Polen klimt het aantal weer voorzichtig omhoog. Zo herken je hem:
- Pluimpjes op de oren
- Korte staart met zwarte punt
- Bakkebaard van haar
L-dieren in Nederland
Meer L-dieren dan je zou denken leven gewoon hier in Nederland, van de tuin tot het Waddengebied.
Vogels
| Vogel | Waar te zien | Bijzonderheid |
|---|---|---|
| Lepelaar | Waddengebied, IJsselmeer | Vangt vis met lepelvormige snavel |
| Lijster | Tuinen, parken, bossen | Meerdere soorten: zang-, merel-, grote lijster |
| Leeuwerik | Weilanden, akkers | Zingt hoog in de lucht (veldleeuwerik) |
| Aalscholver (latijn: Leibeker) | Meren, rivieren | Droogt vleugels in de zon |
Insecten
| Insect | Wanneer | Bijzonderheid |
|---|---|---|
| Libelle | Zomer, bij water | 40+ soorten in Nederland |
| Lieveheersbeestje | Lente-herfst | Eet bladluizen, tuinvriend! |
| Langpootmug | Heel jaar | Steekt niet, ondanks de naam |
Zoogdieren
De lynx is in Nederland officieel uitgestorven, al liggen er plannen om hem terug te brengen. Zolang dat niet gelukt is, blijven deze twee over:
- Leeuw: Alleen in dierentuinen
- Lama: Steeds vaker op boerderijen en als wandeldier
De luiaard: kampioen ontspanning
De luiaard krijgt een eigen stukje, want zo’n bijzonder dier zie je zelden. Alles aan hem draait om zo min mogelijk energie verspillen:
- Snelheid: Maximaal 0,27 km/u, je oma met rollator is sneller
- Toiletbezoek: Eén keer per week! Ze klimmen uit de boom, graven een gat, en klimmen weer omhoog. Dit is het gevaarlijkste moment (roofdieren!)
- Algen: In hun vacht groeien algen, die geven camouflage én voeding
- Zwemmen: Verrassend: luiaarden zijn goede zwemmers!
- Slaap: 15-20 uur per dag, hangend aan een tak
Er bestaan twee soorten: de drievingerige luiaard, die door zijn gezicht altijd lijkt te glimlachen, en de tweevingerige luiaard, die er wat chagrijniger uitziet.
De lama: Zuid-Amerikaans succes
Lama’s worden in Nederland steeds populairder. Je komt ze tegen op de kinderboerderij, tijdens een lama-wandeling en zelfs als therapiedier. Een paar dingen die je moet weten:
- Ze spugen alleen als ze zich bedreigd voelen (vooral naar andere lama’s)
- Verwant aan de kameel, maar zonder bult
- Worden al 6.000 jaar als lastdier gebruikt in de Andes
- Alpaca’s zijn hun kleinere, wolligere neven
Alle L-zoogdieren op een rij
| Dier | Familie | Leefgebied |
|---|---|---|
| Leeuw | Katachtige | Afrika, Gujarat (India) |
| Luipaard | Katachtige | Afrika, Azië |
| Lynx | Katachtige | Europa, Noord-Amerika, Azië |
| Luiaard | Luiaards | Midden- en Zuid-Amerika |
| Lama | Kameelachtige | Zuid-Amerika (+ wereldwijd als huisdier) |
| Lemur | Halfaap | Madagaskar |
| Loris | Halfaap | Azië |
| Langoor (vleermuis) | Vleermuis | Europa, ook Nederland |
L-vogels
- Lepelaar: Witte vogel met lepelvormige snavel
- Lijster: Zangvogel, meerdere soorten
- Leeuwerik: Zingt tijdens het vliegen
- Lammergier: Eet vooral botten (!)
- Lori: Kleurrijke papegaai
- Lachduif: Klinkt alsof hij lacht
L-reptielen en amfibieën
- Leguaan: Grote hagedis, populair als huisdier
- Landschildpad: Leeft op het land (vs. waterschildpad)
- Levendbarende hagedis: Enige hagedis in Nederland die levende jongen krijgt
L-vissen en waterdieren
| Dier | Bijzonderheid |
|---|---|
| Langoest | Kreeftachtige zonder grote scharen |
| Lamprei | Prehistorische vis met zuigmond |
| Lipvis | Kan van geslacht veranderen |
| Leng | Tot 2 meter lange vis uit Noordzee |
L-insecten
- Libelle: Snel, kan stilhangen, eet muggen
- Lieveheersbeestje: Rood met stippen, eet bladluis
- Langpootmug: Steekt niet! Onschuldig
- Luis: Minder geliefd… maar wel een dier
- Lucanusbokje: Zeldzame kever
Leuk om te weten: de lemur
Lemuren leven uitsluitend op Madagaskar en nergens anders op aarde. Er zijn meer dan honderd soorten, van de piepkleine muislemur van 30 gram tot de indri van 9 kilo. De ringstaartmaki met zijn zwart-wit geringde staart is veruit de bekendste.
Nog een leuk weetje: het woord “lemur” komt van het Latijnse woord voor “geest”. Dat sloeg op hun grote, starende ogen en hun nachtelijke leven.
Woordspelletjes: L-strategie
De L is een fijne letter om mee te spelen: keuze genoeg, maar niet zo veel dat je verdwaalt. Zo pak je het handig aan:
Snelle antwoorden
Leeuw, luis en lama: kort, bekend en er meteen uit.
Eindletters die pijn doen
- Luipaard → eindigt op D
- Libelle → eindigt op E
- Lemur → eindigt op R
Als je indruk wilt maken
Lammergier (die botten eet), Loris (die schattige halfaap met de grote ogen) en de Levendbarende hagedis (een echt Nederlands reptiel).
Veelgestelde vragen
Hoeveel dieren beginnen met de letter L?
Ongeveer 50 soorten in het Nederlands. Geen recordletter, maar wel eentje met veel bekende namen en genoeg variatie.
Wat is het bekendste dier met een L?
De leeuw, niet voor niets de “koning der dieren”. Daarna komen de luipaard, de lama en de libelle in beeld.
Welke L-dieren leven in Nederland?
Onder andere de lepelaar, lijster, leeuwerik, libelle, het lieveheersbeestje, de langpootmug en de levendbarende hagedis.
Wat is het verschil tussen leeuw en luipaard?
Leeuwen leven in groepen, en de mannetjes hebben manen. Luipaarden zijn solitair, kleiner en gevlekt. Leeuwen jagen op de grond, luipaarden slepen hun prooi juist de boom in.
Hoe langzaam is een luiaard echt?
Maximaal 0,27 km/u. Ter vergelijking: een slak haalt zo’n 0,03 km/u. De luiaard wint dat sprintje dus, maar veel scheelt het niet.
Leven er lynxen in Nederland?
Niet meer in het wild. De lynx stierf hier in de middeleeuwen uit door jacht en verlies van bos. Er zijn wel plannen om hem terug te brengen.
Meer letters ontdekken
- Dieren met de letter K (100+ soorten!)
- Dieren met de letter M
- Complete dieren alfabet A-Z
Samenvatting
De letter L geeft je het beste van twee werelden: de trage luiaard en de machtige leeuw. Daartussen zitten elegante katten (luipaard en lynx), charmante buitenbeentjes (lama en lemur) en Nederlandse favorieten (lepelaar, libelle en het lieveheersbeestje).
Voor spelletjes onthoud je vooral leeuw, lama, libelle, luipaard en luis. En wil je iemand verrassen: de lammergier eet botten. Dat onthoudt niemand meer verkeerd.
