De wolf loopt weer door onze bossen. Het wildzwijn rukt op tot ver buiten de Veluwe. En de wasbeer duikt op plekken op waar je hem niet verwacht. De letter W gaat over wilde dieren die terugkeren naar plekken waar ze lang verdwenen waren.
Met ruim 60 dieren met de letter W is dit een van de rijkere letters. Je vindt er de kleinste zangvogel van het land (de winterkoning) naast het grootste dier dat ooit heeft geleefd (de walvis). Genoeg om te ontdekken, dus.
De wolf: terug na 150 jaar
In 2015 werd voor het eerst in 150 jaar weer een wolf gespot in Nederland. Inmiddels leven hier meerdere roedels, met de Veluwe als kerngebied. Weinig natuurverhalen spreken zo tot de verbeelding als deze stille comeback.
Wolven in Nederland
| Eerste waarneming | 2015 (Drenthe) |
| Eerste roedel | 2019 (Veluwe) |
| Huidige populatie | ~8 roedels, ~30 wolven |
| Leefgebied | Veluwe, Drenthe, Noord-Brabant |
Is de wolf gevaarlijk?
In de afgelopen 50 jaar telde heel Europa minder dan 10 dodelijke aanvallen door wolven. Het zijn schuwe dieren die mensen liever uit de weg gaan. Waar het soms wél misgaat, zijn schapen in de wei. Dat los je op met een goed raster en een waakhond, geen jachtgeweer.
Waarom is de wolf terug?
- Bescherming: Wolven zijn beschermd sinds 1979 (Conventie van Bern)
- Meer bos: Europa heeft meer bos dan 100 jaar geleden
- Meer prooi: Populaties herten en wilde zwijnen zijn gegroeid
- Corridors: Wolven lopen vanuit Polen/Duitsland naar Nederland
Het wildzwijn: niet meer alleen op de Veluwe
Vroeger zat het wildzwijn alleen op de Veluwe. Nu duiken ze op in Limburg, in Brabant en zelfs aan de rand van steden. Naar schatting lopen er 4.000 tot 5.000 wilde zwijnen rond in Nederland.
- Gewicht: Tot 200 kg (mannetjes)
- Snelheid: 40 km/u
- Voedsel: Alleseter, eikels, wortels, larven, kadavers
- Jongen: 4-8 biggetjes per worp, gestreept als camouflage
Tip: Loop je een wildzwijn tegen het lijf? Blijf rustig, maak jezelf groot en loop langzaam achteruit weg. Ga niet rennen, want dan gaat het dier je juist achterna.
De walvis: grootst van allemaal
De blauwe walvis is het grootste dier dat ooit op aarde heeft geleefd, groter zelfs dan welke dinosaurus dan ook. Zijn hart heeft het formaat van een kleine auto en zijn tong weegt evenveel als een olifant.
| Soort | Lengte | Gewicht | In Nederlandse wateren? |
|---|---|---|---|
| Blauwe walvis | 30 m | 170.000 kg | Zeer zeldzaam |
| Bultrug | 15 m | 30.000 kg | Soms |
| Bruinvis | 1,5 m | 60 kg | Algemeen! |
| Witsnuitdolfijn | 2,5 m | 200 kg | Regelmatig |
De bruinvis is strikt genomen geen walvis maar een dolfijn. En het mooie is: hij zwemt gewoon in de Noordzee. Met een beetje geluk zie je hem vanaf het strand voorbijkomen.
De winterkoning: kleinste W-dier
Van het grootste naar het kleinste. De winterkoning hoort bij de allerkleinste vogels van Nederland. Met zijn 9 tot 10 cm en amper 10 gram kijk je zo over hem heen. Maar horen doe je hem gegarandeerd.
- Zang: Ongelooflijk luid voor zo’n klein vogeltje
- Staart: Staat vaak omhoog, typisch silhouet
- Nest: Mannetje bouwt meerdere nesten; vrouwtje kiest
- Winter: Kruipen met tientallen in één nestkast om warm te blijven
De naam winterkoning slaat op zijn opvallend luide zang midden in de winter, precies wanneer de meeste andere vogels hun snavel houden.
De wasbeer: nieuwkomer in opmars
De wasbeer hoort hier eigenlijk niet thuis, want oorspronkelijk komt hij uit Noord-Amerika. Toch groeit de populatie gestaag, vooral in Limburg en langs de Duitse grens. Ontsnapte dieren en illegale uitzettingen liggen aan de basis.
- Probleem: Wasberen eten eieren van grondbroedende vogels
- Slim: Kunnen vuilnisbakken openmaken, sloten kraken
- Nachtactief: Overdag slapen ze in boomholtes
- Beleid: In Nederland mogen ze bestreden worden (exoot)
De wombat: Australische graafkampioen
De wombat is een Australisch buideldier dat ondergrondse gangenstelsels graaft van soms wel 200 meter lang. Maar het gekste aan de wombat zit hem ergens anders.
Zijn poep is kubusvormig.
Ja, echt vierkant. De wombat is het enige dier ter wereld dat kubusvormige drollen produceert. Handig, want die rollen niet weg. Zo blijft zijn geurmarkering keurig liggen op rotsen en boomstammen om zijn territorium af te bakenen.
- Gewicht: 20-35 kg
- Snelheid: Tot 40 km/u (kort)
- Verdediging: Versterkte achterwerk, blokkeert tunnels met zijn billen!
Nederlandse W-dieren
De W levert een flinke lijst dieren op die je gewoon in Nederland tegenkomt, van tuinvogel tot roofdier.
Vogels
| Vogel | Waar | Bijzonderheid |
|---|---|---|
| Winterkoning | Tuinen, bossen | Kleinste, luidste zanger |
| Wielewaal | Loofbossen | Felgeel, fluitende roep |
| Waterhoen | Vijvers, sloten | Rood met gele snavel |
| Wulp | Weilanden, kust | Langste snavel van NL |
Zoogdieren
- Wolf: Terug sinds 2015
- Wildzwijn: Veluwe en daarbuiten
- Wezel: Kleinste roofdier van Nederland
- Woelmuis: Ondergrondse knager
- Wasbeer: Invasieve exoot, in opmars
Waterdieren
- Wijngaardslak: Eetbare slak, beschermd
- Wulk: Zeeslak, Waddenzee
- Waterjuffer: Slanke libelle
De wezel: mini-roofdier
De wezel is het kleinste roofdier van Nederland, en meteen ook van heel Europa. Hij weegt maar 50 tot 120 gram en jaagt op muizen door ze in hun eigen tunneltjes achterna te gaan.
- Lengte: 15-20 cm (zonder staart)
- Metabolisme: Zo snel dat hij elke paar uur moet eten
- Moed: Valt soms prooien aan die groter zijn dan hijzelf
- Vacht: Wordt in koude streken wit in de winter
Alle W-zoogdieren
| Dier | Familie | Leefgebied |
|---|---|---|
| Wolf | Hondachtigen | Europa, Azië, N-Amerika |
| Walvis | Walvisachtigen | Oceanen wereldwijd |
| Walrus | Walrussen | Arctisch |
| Wombat | Buideldieren | Australië |
| Wasbeer | Wasberen | Amerika (invasief in Europa) |
| Wezel | Marterachtigen | Noord-halfrond |
| Wildzwijn | Varkens | Europa, Azië |
| Wallaby | Kangoeroes | Australië |
Woordspelletjes: W-strategie
In woordspelletjes is de W een prettige letter, want de meeste dieren kent iedereen wel.
Iedereen kent ze
Wolf, walvis, wildzwijn, wezel.
Korte woorden
Wolf (4 letters), wulp (4 letters), wulk (4 letters).
Strategische eindletters
- Walvis → eindigt op S
- Wildzwijn → eindigt op N
- Wombat → eindigt op T
- Wallaby → eindigt op Y (weinig Y-dieren!)
Indruk maken
Walvishaai (grootste vis ter wereld), Wombat (die kubusvormige poep!), Wielewaal (felgele schoonheid).
Veelgestelde vragen
Hoeveel dieren beginnen met de letter W?
Ruim 60 soorten in het Nederlands. Dat maakt de W een van de rijkere letters, met opvallend veel dieren die iedereen kent.
Wat is het bekendste dier met een W?
Dat is de wolf of de walvis. Beide zijn wereldwijd bekend en spreken enorm tot de verbeelding, de een als roofdier, de ander als reus van de oceaan.
Welke W-dieren leven in Nederland?
Denk aan de wolf, het wildzwijn, de wezel, de wasbeer, de winterkoning, de wielewaal, het waterhoen en de wulp. En dat is nog niet eens alles.
Is de wolf gevaarlijk voor mensen?
Nee, wolven gaan mensen uit de weg. In 50 jaar tijd telde heel Europa minder dan 10 dodelijke aanvallen. De kans dat je er een van dichtbij ziet, is sowieso klein.
Waarom heeft een wombat vierkante poep?
Zodat de drollen blijven liggen en niet wegrollen. Handig, want zo markeert de wombat zijn territorium op rotsen en heuvels zonder dat de geur verdwijnt.
Wat is het grootste W-dier?
De blauwe walvis, tot 30 meter lang en 170.000 kg zwaar. Het is het grootste dier dat ooit op aarde heeft geleefd, groter dan welke dinosaurus dan ook.
Meer letters ontdekken
- Dieren met de letter V
- Dieren met de letter X (de moeilijkste!)
- Complete dieren alfabet A-Z
Samenvatting
De letter W draait om de terugkeer van de wildernis. De wolf is na 150 jaar weer thuis in Nederland. Het wildzwijn breidt zijn gebied gestaag uit. En de wasbeer meldt zich als nieuwkomer die zich hier prima redt.
Daarnaast zitten de uitersten allebei bij de W. De blauwe walvis is het grootste dier ooit, terwijl de winterkoning juist een van de kleinste vogels van Nederland is. En de wombat blijft het enige dier met kubusvormige poep.
Voor spelletjes is dit handig om te onthouden: wolf en wulp zijn met 4 letters het kortst. Wallaby eindigt op de Y, en daar heeft je tegenstander bijna geen dier op. Wil je indruk maken? Vertel dat de wombat kubussen poept. Dat blijft altijd hangen.
