Drie generaals bouwen stilletjes een nieuw land in Afrika
Terwijl het nieuws draait om Oekraïne en het Midden-Oosten, is er iets opmerkelijks aan de gang in West-Afrika. Drie landen die de afgelopen jaren door militaire coups werden overgenomen, vormen samen iets wat steeds meer op een nieuw land lijkt. Met een eigen parlement, een gezamenlijk paspoort en een leger van 5.000 soldaten. En bijna niemand in Nederland heeft het erover.
De Sahel-alliantie: wat is het precies?
Mali, Niger en Burkina Faso richtten in september 2023 de Alliance des États du Sahel (AES) op. Wat begon als een militair verdedigingspact, groeide in juli 2024 uit tot een confederatie. De drie landen stapten uit ECOWAS, het West-Afrikaanse handelsblok, en zetten in rap tempo eigen instellingen op.
Op 24 augustus 2026 werd het confederale parlement geïnstalleerd in Niamey, de hoofdstad van Niger. 45 parlementsleden, 15 uit elk land, namen zitting in het Centre de Conférence Mahatma Gandhi.
45
parlementsleden uit drie landen openden het eerste Sahel-parlement
Ibrahim Traoré, de president van Burkina Faso en huidig voorzitter van de AES, hield een openingstoespraak. Hij riep de parlementsleden op om “het algemeen belang van de bevolking centraal te stellen” en benadrukte het belang van “eenheid, een gemeenschappelijke visie en solidariteit tussen de drie landen”.
“Formuleer voorstellen die geïntegreerde sociaal-economische ontwikkeling bevorderen en de levensomstandigheden van de bevolking in de Sahel verbeteren.”
Ibrahim Traoré, president Burkina Faso (EIR, 27 augustus 2026)
Wat ze al hebben opgebouwd
De snelheid is opvallend. In nog geen drie jaar tijd produceerde de alliantie:
- Een confederaal parlement (geïnstalleerd augustus 2026)
- Een gezamenlijk biometrisch paspoort (januari 2025)
- Een leger van 5.000 man onder gezamenlijk commando, geleid door de Burkinese generaal Daouda Traoré
- Een roterend voorzitterschap
- Een eigen vlag, volkslied en tv-kanaal
- Plannen voor een gezamenlijke centrale bank en nieuwe munt ter vervanging van de CFA-frank
Die CFA-frank is een overblijfsel uit de koloniale tijd. De alliantie wil ervan af, maar gebruikt hem nog dagelijks. Die tegenstrijdigheid laat precies zien waar het project wringt: de ambities zijn groot, de economische werkelijkheid is weerbarstig.
De harde cijfers
Want hoe indrukwekkend de institutionele opbouw ook is, de drie landen behoren tot de armste ter wereld.
| Mali | Niger | Burkina Faso | AES totaal | |
| Inwoners (mln) | ~23 | ~27 | ~23 | ~73 |
| Coups sinds 2020 | 2 | 1 | 2 | 5 |
| Grondstof | Goud | Uranium, olie | Goud | – |
73 miljoen
inwoners tellen de drie Sahel-landen samen
Toen de drie uit ECOWAS stapten, verloor dat blok slechts 7-8% van zijn economie. Het gecombineerde bbp van Mali, Niger en Burkina Faso is een fractie van dat van buurland Nigeria alleen. Dat maakt buitenlandse steun onvermijdelijk, hoe hard de leiders ook roepen dat ze op eigen benen staan.
Rusland in, Frankrijk uit
De geopolitieke verschuiving erachter is minstens zo interessant. Frankrijk, decennialang de dominante buitenlandse macht in de Sahel, is grotendeels verdwenen. Van 10.000 militairen op het continent ging het terug naar minder dan 2.000. Tsjaad zegde het defensieverdrag met Parijs op, Niger stuurde de Amerikanen weg van hun luchtmachtbasis.
In het gat sprong Rusland. Het Africa Corps (de opvolger van de Wagner-groep) levert militaire training, bewaakt mijnbouwlocaties en beschermt regeringsleiders. In Niger hielp het Russische korps in augustus zelfs bij het neerslaan van een muiterij op een legerbasis in Niamey. Drie soldaten kwamen om.
Maar die Russische steun is niet gratis en niet zonder risico. In juli 2024 werden 84 Wagner-soldaten en 47 Malinese militairen gedood in een hinderlaag door Toeareg-rebellen en aan al-Qaida gelieerde strijders. Het was het grootste Russische verlies in Afrika tot dan toe.
Gaat dit standhouden?
Dat is de vraag die niemand met zekerheid kan beantwoorden. De voorganger van de AES, de G5 Sahel, klapte in elkaar door afhankelijkheid van Europees geld en gebrek aan onderling vertrouwen. De AES probeert het anders te doen: eigen financiering via importheffingen en patriottische fondsen.
Maar de jihadistische dreiging is niet verdwenen. Integendeel. In Burkina Faso vielen tussen 2015 en 2021 meer dan 7.500 doden en 1,6 miljoen ontheemden. Rond augustus 2023 was de helft van het grondgebied niet meer onder controle van de regering. De belofte dat militair bestuur veiliger zou zijn dan democratie is tot nu toe niet waargemaakt.
En dan is er de paradox die de International Crisis Group beschrijft: autoritaire regimes zijn goed in het centraliseren van macht, maar “hebben de neiging hun eigen overleving boven elk bondgenootschap te stellen”. Drie generaals die samen een land bouwen is indrukwekkend. Drie generaals die elkaar moeten vertrouwen – dat is een ander verhaal.
Waarom dit ertoe doet
Je kunt je afvragen wat gebeurtenissen in de Sahel met Nederland te maken hebben. Meer dan je denkt. Niger was jarenlang een belangrijke leverancier van uranium voor Europese kerncentrales. De migratierouterichting Europa loopt dwars door de regio. En de verschuiving van Westerse naar Russische en Chinese invloed verandert het geopolitieke speelveld waar ook de NAVO mee te maken krijgt.
Drie van de armste landen op aarde die zeggen: wij doen het zelf. Met een eigen parlement, een eigen leger en een eigen paspoort. Het is een experiment dat net zo goed kan slagen als spectaculair kan mislukken. Maar genegeerd worden kan het niet meer.
