Koning toont zijn handtekening in Leids zweetkamertje aan keizer van Japan
Stel je voor: je neemt het hoofd van een keizerrijk mee naar een klein kamertje vol studentenhandtekeningen op de muur. Precies dat deed koning Willem-Alexander deze week toen hij keizer Naruhito rondleidde door de Universiteit Leiden. En eerlijk gezegd? Het was misschien wel het sterkste diplomatieke moment van het hele staatsbezoek.
‘Voelt als gisteren’
Het zweetkamertje is een traditie die alleen Leiden kent. Afgestudeerden zetten hun handtekening op de muur van deze kleine ruimte in het Academiegebouw. Een soort permanente ere-galerie van iedereen die het gehaald heeft. Willem-Alexander deed dat in 1993, na zijn afstuderen in geschiedenis.
Toen hij de ruimte liet zien aan Naruhito, zei de koning dat het voelde “als gisteren” – terwijl het inmiddels 33 jaar geleden is. Dat soort momenten zijn niet te scripten. Een koning die even geen koning is, maar gewoon een oud-student die trots zijn naam aanwijst.
“Voelt als gisteren.”
Koning Willem-Alexander over zijn handtekening uit 1993 (bron: NU.nl)
Waarom juist deze keizer bijna nooit op reis gaat
Wat dit bezoek extra bijzonder maakt: Naruhito en keizerin Masako komen zelden hun paleis uit. Koninklijk expert Sam Hoevenaar zei het treffend tegen Omroep West: “Ze brengen nauwelijks staatsbezoeken. Naruhito en Masako leven teruggetrokken en zijn bijna nooit zichtbaar in de publiciteit.”
Dat ze dan toch drie dagen door Nederland toeren – van de Dam in Amsterdam tot het Prinses Maxima Centrum in Utrecht – zegt iets over de band tussen beide koningshuizen. Hoevenaar zag het ook in kleine gebaren: “Ze zijn altijd deftig en strikt, maar hierin zie je toch dat ze een persoonlijke band met ons koningshuis hebben.”
426 jaar
Zo lang onderhouden Nederland en Japan al diplomatieke betrekkingen
Van studentenkamer tot kersenboom: drie dagen vol symboliek
Het driedaagse staatsbezoek (17 tot 19 juni) zat vol met momenten die de lange geschiedenis tussen beide landen benadrukken. Een overzicht van de opvallendste stops:
| Dag | Locatie | Wat gebeurde er |
| Woensdag 17 juni | Dam, Amsterdam | Officieel welkom met erewacht en volksliederen |
| Woensdag 17 juni | Deltares, Delft | Bezoek aan waterveiligheidscentrum |
| Donderdag 18 juni | Staten-Generaal, Den Haag | Naruhito bezoekt het parlement |
| Donderdag 18 juni | Universiteit Leiden | Zweetkamertje, Japan-tentoonstelling en Hortus |
| Vrijdag 19 juni | Prinses Maxima Centrum, Utrecht | Bezoek kinderoncologiecentrum |
De Universiteit Leiden pakte groots uit met een pop-up tentoonstelling van objecten uit vier Leidse Japan-collecties: de Universitaire Bibliotheken, Naturalis, het Wereldmuseum en het Sieboldhuis. Daarna wandelden de koning en de keizer door de Hortus Botanicus, inclusief de Japanse tuin.
Waterbouwer op de troon
Weinig mensen weten dit, maar Naruhito is academisch gevormd in waterbeheer. Hij schreef aan Oxford een scriptie over scheepvaart op de Theems in de achttiende eeuw en publiceerde in 2019 het boek ‘From the History of Water Transportation to Global Water’. Dat maakt het bezoek aan Deltares in Delft – waar Nederland zijn expertise in waterveiligheid en overstromingspreventie showcaste – meer dan een formaliteit.
Nederland en Japan werken al samen aan waterbeheer: de Nederlander Johannes de Rijke trad in 1872 in Japanse dienst als waterbouwkundige. Andersom leert Nederland van Japanse evacuatieprocedures bij overstromingen. Die uitwisseling loopt nog steeds, onder meer in een project op Hokkaido sinds 2018.
De diplomatie van het persoonlijke
Staatsbezoeken draaien meestal om handenschudden, toespraken en foto-ops voor het paleis. Maar Willem-Alexander koos voor iets anders. Hij nam de meest teruggetrokken vorst ter wereld mee naar een kamertje vol studentenkrabbels.
Dat is geen toeval. Nederland was eeuwenlang het enige westerse land met toegang tot Japan – een positie die ons land verdiende door niet te pushen, maar door respectvol aanwezig te zijn. Die strategie werkt kennelijk nog steeds.
