Zo werd de NAVO-top in Ankara een grote wapenbeurs
Een NAVO-top draait officieel om veiligheid. Maar wie deze week naar Ankara kijkt, ziet vooral iets anders: een handelsbeurs. Op dag een regende het miljardendeals, en Nederland deed vrolijk mee. Ruim 3 miljard euro aan toezeggingen, in een paar uur tijd. NRC vatte de sfeer treffend samen: de wapenfabrikanten glunderen van oor tot oor.
Ruim 3 miljard euro, op dag een
Defensieminister Dilan Yeşilgöz zette op 7 juli haar handtekening onder een heel pakket overeenkomsten tijdens het Defence Industry Forum van de top. Volgens de Rijksoverheid gaat het om deze deals:
| Deal | Partners | Bedrag / omvang |
| Amfibische transportschepen | Nederland + Verenigd Koninkrijk | 1 tot 2,5 miljard euro |
| Nieuwe AWACS-radarvliegtuigen | 10 NAVO-landen | Gezamenlijke aanschaf |
| Stinger-luchtdoelraketten | Nederland + Duitsland | Europese co-productie |
| AMRAAM-raketten (voor de F-35) | Bondgenoten | Onderzoek naar productie |
| Onderhoud PAC-3 Patriot-raketten | Nederland, Duitsland, Polen, Zweden | Europese faciliteit |
€3 miljard
Aan Nederlandse defensietoezeggingen op de eerste dag van de NAVO-top
En dat is alleen Nederland. Daar bovenop kondigde NAVO-chef Mark Rutte aan dat de bondgenoten samen 35 miljard euro in droneafweer steken, verspreid over vijf jaar. Alleen al voor anti-dronesystemen, een categorie die vijf jaar geleden nauwelijks op de begroting stond.
De grootste winnaar zit niet aan de vergadertafel
Kijk nog eens goed naar dat lijstje. Stinger, AMRAAM, PAC-3. Alle drie Amerikaanse ontwerpen, van fabrikanten als Raytheon en Lockheed Martin. Europa gaat ze bouwen en onderhouden, maar de licenties, de technologie en een flink deel van de winst blijven gewoon in de Verenigde Staten.
Ook het gastland zelf rook zijn kans. Turkije investeert al twintig jaar in een eigen wapenindustrie en gebruikte de top volgens het FD als etalage voor zijn drones en vliegtuigen. Al stuiten de Turken daarbij op flinke achterdocht van bondgenoten.
Yeşilgöz verdedigt de deals als een investering in onszelf:
“Door de krachten te bundelen voorkomen we versnippering, vergroten we onze productiecapaciteit met bondgenoten en zorgen we ervoor dat onze bedrijven sneller kunnen opschalen. Zo houden we Nederland veilig en versterken we onze eigen economie en defensie-industrie.”
Dilan Yeşilgöz, minister van Defensie
Klinkt logisch. Maar “onze eigen defensie-industrie” bouwt straks dus vooral Amerikaanse raketten in licentie. Dat is een genuanceerder verhaal dan het persbericht doet vermoeden.
Slim of gewoon duur?
Eerlijk is eerlijk: er zit een verstandige kant aan. Losse landen die allemaal apart raketjes bestellen, betalen de hoofdprijs en staan achteraan in de rij. Samen inkopen met Duitsland, Polen en Zweden geeft schaal, en een Europese onderhoudsfaciliteit betekent dat kapotte Patriot-raketten niet eerst de oceaan over hoeven.
Maar er is een keerzijde die in Ankara nauwelijks werd benoemd. Elke euro die naar Amerikaanse licentieproductie gaat, is een euro die niet naar Europese ontwerpen gaat. Zo koop je capaciteit, geen onafhankelijkheid. En de rekening? Die komt uiteindelijk uit dezelfde pot als je zorg, je huurtoeslag en de leraar van je kind.
€35 miljard
Investeren NAVO-landen de komende vijf jaar samen in droneafweer
De tijden zijn grimmig, dat snapt iedereen. Niemand pleit ervoor om weerloos te zijn. Maar het verschil tussen “investeren in veiligheid” en “de beste klant van de Amerikaanse wapenindustrie zijn” is kleiner dan de ministers in Ankara doen voorkomen.
Dus wat vind jij: is 3 miljard op een dag een noodzakelijke inhaalslag, of tekent Den Haag hier iets te gretig?
